Trybunet.pl | Kompendium wiedzy prawnej >> Inne >> „Mylić się jest rzeczą ludzką” – o pomyłkach sądowych

„Mylić się jest rzeczą ludzką” – o pomyłkach sądowych

„Mylić się jest rzeczą ludzką” – o pomyłkach sądowych
14:11 25/06/2019

Wymiar sprawiedliwości nie zawsze funkcjonuje bez zarzutu. Sędziom i przysięgłym, podobnie jak wszystkim innym ludziom, również zdarzają się pomyłki.

Pomyłki sądowe to zjawisko o zasięgu globalnym, dotyczące w takim samym stopniu Polski, jak Stanów Zjednoczonych czy RPA. W końcu decyzji sądowych nie podejmują abstrakcyjne organy, lecz żywi ludzie. Mimo zachowywania najwyższej ostrożności i rzetelności błędy zdarzają się nawet najbardziej doświadczonym sędziom i przysięgłym. Pociągają one często za sobą poważne konsekwencje dla oskarżonych.

 

Kara śmierci

Z powyższych względów od wielu już lat w debacie publicznej pojawia się wciąż temat kary śmierci. Jej przeciwnicy powołują się na zatrważające statystyki, nad którymi nie sposób przejść do porządku dziennego: spośród 362 osób niesłusznie skazanych, które zostały koniec końców uniewinnione, aż 20 czekało na egzekucję (dane te zebrała instytucja Innocence Project w październiku 2015 r.). Skala zjawiska jest więc szeroka. W tym samym roku Centrum Informacji o Karze Śmierci (The Death Penalty Information Center) w Stanach Zjednoczonych upubliczniło równie zaskakujące informacje: od 1973 r. w USA oczyszczono z zarzutów 152 więźniów skazanych na karę śmierci.

 

Najczęstsze błędy

Jak dochodzi do tak horrendalnych pomyłek? Okazuje się, że najwięcej błędów sędziowie i przysięgli popełniają na etapie postępowania dowodowego. Możliwych pomyłek jest tyle, że trzeba by pokaźnego tomu, aby je wszystkie omówić. Naszą ambicją nie jest jednak sporządzenie szczegółowego rejestru, lecz zwrócenie uwagi na błędy najczęstsze i najpowszechniejsze.

Badania przeprowadzone w 2007 r. przez prof. Brandona L. Garretta pokazują, że niesłuszne decyzje sądowe spowodowane są najczęściej:

  • błędną identyfikacją dokonaną przez naocznego świadka,
  • błędami ekspertów z zakresu kryminalistyki,
  • pomówieniami,
  • fałszywym przyznaniem się do winy.

 

Rażące błędy wymiaru sprawiedliwości sprowokowały powstanie takich instytucji jak Innocence Project, które zajmują się oczyszczaniem z zarzutów osób niesłusznie skazanych za pomocą testów DNA. Instytucje te stawiają sobie również za cel reformację sądownictwa poprzez wcielanie w życie projektów, które mają w założeniu ograniczyć do minimum ryzyko niesłusznych skazań w przyszłości.

 

błędy wymiaru sprawiedliwości pomyłki sądowe